أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

262

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

( 2 ) . نسخهء الف : هللسفاقوس ، نسخهء فارسى : يهلييفاقوس ، اين يونانى است ( ديوسكوريد ، III ، 31 ) ؛ نك . شماره‌هاى 90 و 694 ، يادداشت 2 . چنين اختلاط دو گياه متفاوت ، در ديگر منابع نيز روى داده است ؛ نك . II , Low ، 465 . نام درست يونانى آن است نك . يادداشت 9 . ( 3 ) . نسخه‌هاى فارسى و پ : كليلادملكا ، نسخه‌هاى الف و ب : كليل ملكا قس . II , Low ، 465 . ( 4 ) . يا شاه بسة قس . II , Vullers ، 393 . ( 5 ) . « تاج شاهى » ، قس . II , Vullers ، 393 . ( 6 ) . نسخهء الف : سوتن ( ؟ ) ، نسخهء فارسى : سوين . ( 7 ) . أسپرك ، نشانه‌گذارى از روى محيط اعظم ، I ، 144 . ( 8 ) . آذريون - هميشه بهار ، نك . شمارهء 20 . ( 9 ) . ماليلوطس يونانى ، ديوسكوريد ، III ، 38 ؛ Low , Pf . ، 96 . لكن متن بعدى ، سخنان ديوسكوريد ( III ، 31 ) را درباره تجديد مىكند ؛ قس . يادداشت 2 . ( 10 ) . واژهء نامفهوم : حترات . نسخهء فارسى : اكليل الملك نباتى است كه در ميان شاخهاء او شكوفها باشد و بر شكوفهاء او [ چوبها ] بود به اندازه كاه‌برگ و سر آن چوبها باريك باشد و كژ بهيات . 87 . اكتمكت 1 - ائتيت ، سنگ عقاب اين داروى هندى است و تأثير فاونيا 2 را دارد . در جامع ابن ماسويه [ گفته شده ] كه [ اكتمكت ] جانشين فاونياست . به همين جهت برخىها مىپندارند كه [ اكتمكت ] ميوهء فاونياست . مىپندارم كه اين [ از حقيقت ] به دور است زيرا فاونيا [ داروى ] رومى و اين - هندى است ، اما باوجود اين ، مىتوان شباهتى ميان آنها تشخيص داد . 3 ( 1 ) . I , Vullers ، 116 ؛ نشانه‌گذارىهاى ديگر نيز ديده مىشود : اكتمكت ، اكتمكت Lapis aetites ؛ ابو منصور ، 31 . نيز قس . ابن سينا ، 49 ؛ غافقى ، 108 . ( 2 ) . فاونيا ، گل صد تومانى ، نك . شمارهء 759 . ( 3 ) . متن تا اينجا را كازرونى ( 57 ب - 58 الف ) بدون اشاره به بيرونى آورده است . 88 . الماس 1 به رومى اذامس 2 ، نيز اذمينطوس 3 است ، به سريانى المياس 4 و كيفاد الماس 5 به معناى « سنگ الماس » است . [ الماس ] گوهر [ سنگ گران‌بها ] شفاف 6 است ، از نظر رنگ شبيه شيشه است ؛